CẬP NHẬT NGHỊ ĐỊNH MỚI VỀ THỦ TỤC HẢI QUAN 2025: DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý ĐIỀU GÌ?

Ngày 15/3/2025, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định số 15/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 59/2018/NĐ-CP về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Nghị định mới này có hiệu lực từ ngày 1/6/2025 và được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hiện đại hóa hải quan, đồng thời cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Tóm tắt những điểm mới đáng chú ý trong Nghị định 15/2025/NĐ-CP

• Tăng cường tự động hóa thủ tục hải quan: Mọi doanh nghiệp xuất khẩu bắt buộc thực hiện tờ khai điện tử 100% qua Hệ thống VNACCS, kể cả hàng phi mậu dịch.
• Rút ngắn thời gian thông quan tiêu chuẩn: Quy định thời gian xử lý tờ khai chỉ còn tối đa 4 giờ làm việc kể từ khi nộp đủ hồ sơ (trừ trường hợp kiểm tra thực tế).
• Bổ sung danh mục hàng xuất khẩu cần kiểm tra chuyên ngành: Một số mặt hàng như đồ gỗ, dược liệu, sản phẩm nông nghiệp sơ chế nay được đưa vào danh mục kiểm tra chất lượng trước xuất khẩu.
• Thắt chặt kiểm soát C/O ưu đãi: Các FTA có hiệu lực như EVFTA, CPTPP sẽ yêu cầu nộp bổ sung chứng từ gốc, tránh gian lận về xuất xứ.
• Tăng mức xử phạt vi phạm: Vi phạm về khai sai mã HS, thiếu chứng từ đi kèm có thể bị phạt đến 100 triệu đồng, thay vì mức tối đa 30 triệu trước đây.

Những thủ tục hải quan bị ảnh hưởng theo từng loại hình vận chuyển

Đối với hàng xuất khẩu đường bộ

• Tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu phụ và đường mòn lối mở.
• Các doanh nghiệp vận chuyển sang Trung Quốc phải nộp trước tờ khai + hợp đồng + vận đơn, và có xác nhận của đối tác nhập khẩu bên kia biên giới.

Đối với hàng xuất khẩu đường biển

• Các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng áp dụng Hệ thống kiểm tra container tự động (AIS – Automated Inspection System).
• Tăng kiểm tra đối với FCL chứa hàng nông sản, gỗ, thủy sản để đảm bảo truy xuất nguồn gốc.

Đối với hàng xuất khẩu đường hàng không

• Áp dụng hình thức đánh giá rủi ro trước khi làm thủ tục hải quan, hàng có nguy cơ cao phải kiểm tra chi tiết.
• Đặc biệt kiểm soát hàng nguy hiểm, pin lithium, hóa chất.

Mức độ ảnh hưởng tới doanh nghiệp xuất khẩu

Nghị định 15/2025/NĐ-CP có tác động đa chiều đến hoạt động xuất khẩu, không chỉ ở khâu khai báo hải quan mà còn ảnh hưởng đến quy trình nội bộ, chi phí vận hành, thời gian giao hàng và mức độ tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp. Việc mở rộng danh mục hàng hóa kiểm tra chuyên ngành buộc nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực gỗ, nông sản và dược liệu, phải bổ sung thêm các giấy tờ như chứng nhận kiểm dịch, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, làm phát sinh chi phí xét nghiệm, kiểm tra, cũng như kéo dài thời gian chuẩn bị trước khi thông quan.

Ví dụ, một doanh nghiệp xuất khẩu đồ nội thất tại Bình Dương trước đây chỉ cần khai báo C/O và tờ khai hải quan là có thể xuất hàng, nay phải nộp bổ sung giấy kiểm tra chất lượng gỗ trước khi hàng rời cảng. Nếu không kịp hoàn tất, container có thể bị lưu tại cảng từ 3–5 ngày, phát sinh thêm hàng chục triệu đồng chi phí lưu kho và nguy cơ trễ hợp đồng với khách hàng châu Âu. Ngoài ra, quy định mới về thời gian xử lý tờ khai chỉ còn 4 giờ làm việc khiến các doanh nghiệp phải nâng cấp hệ thống kế toán – logistics nội bộ để đảm bảo chuẩn hóa dữ liệu và đẩy nhanh phối hợp giữa các bộ phận (xuất nhập khẩu, kho, tài chính).

Đặc biệt, các doanh nghiệp khai báo sai mã HS hoặc không cập nhật kịp thay đổi về C/O ưu đãi có thể bị xử phạt tới 100 triệu đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và uy tín. Đây là thách thức lớn với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) chưa có đội ngũ chuyên trách hải quan bài bản hoặc chưa thuê đơn vị dịch vụ chuyên nghiệp.

Ảnh hưởng cụ thể đến từng ngành hàng

• Ngành nông sản: Bị ảnh hưởng mạnh do các quy định mới yêu cầu kiểm tra chất lượng, kiểm dịch thực vật, và truy xuất nguồn gốc bắt buộc. Các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc hoặc EU phải chuẩn bị hồ sơ sớm hơn, phối hợp với cơ quan chuyên ngành để tránh bị từ chối thông quan hoặc kiểm tra đột xuất tại cửa khẩu.
• Ngành dệt may: Cần cập nhật chính xác mã HS và chuẩn hóa C/O theo từng hiệp định thương mại. Một số nguyên liệu vải, phụ kiện nhập từ Trung Quốc nếu không đáp ứng quy tắc xuất xứ sẽ không được hưởng ưu đãi thuế từ EVFTA hoặc CPTPP, làm tăng chi phí xuất khẩu.
• Ngành điện tử: Phải đối mặt với yêu cầu kiểm tra linh kiện có nguy cơ gây mất an toàn (như pin, mạch điện tử), và tuân thủ quy định vận chuyển hàng nguy hiểm theo đường hàng không. Bên cạnh đó, sai sót nhỏ trong khai báo mã linh kiện có thể khiến doanh nghiệp bị đình trệ lô hàng và chịu kiểm tra chuyên sâu.

Phương án thích nghi và giải pháp trong năm 2025

• Rà soát lại toàn bộ quy trình khai báo hải quan: Đảm bảo dữ liệu thống nhất giữa hợp đồng, invoice, packing list và tờ khai điện tử.
• Chuẩn hóa hồ sơ C/O và chứng từ FTA: Đối chiếu đúng mẫu của từng thị trường (ví dụ: C/O mẫu EUR.1 cho EVFTA).
• Đào tạo đội ngũ khai báo chuyên nghiệp: Tránh tình trạng khai sai mã HS, dẫn đến chậm thông quan hoặc bị phạt.
• Hợp tác với đơn vị logistics uy tín có dịch vụ khai thuê hải quan chuẩn chỉnh, giúp giảm rủi ro về mặt pháp lý và đảm bảo thông quan đúng thời hạn.

Kết luận

Nghị định 15/2025/NĐ-CP là bước tiến trong quá trình hiện đại hóa hải quan Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội và tránh rủi ro, doanh nghiệp cần nhanh chóng thích nghi với những thay đổi về quy trình, hồ sơ và trách nhiệm khai báo. Liên hệ với PSL Logistics để được hỗ trợ kịp thời và hiệu quả trong giai đoạn chuyển đổi này.

THÔNG TIN LIÊN HỆ